Γνώριζες ότι τα ατυχήματα στο σπίτι αποτελούν μία από τις πιο συχνές αιτίες τραυματισμών στα παιδιά και τα βρέφη και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις, εξαιρετικά σοβαρών; Ακόμη και σε ένα περιβάλλον που θεωρούμε ασφαλές, λίγα δευτερόλεπτα απροσεξίας από την πλευρά μας, σε συνδυασμό με την παιδική περιέργεια και τάση για εξερεύνηση, αρκούν, για να συμβεί κάτι άσχημο.
Είναι αλήθεια ότι 9 στις 10 φορές ένα παιδικό ατύχημα οφείλεται σε ανθρώπινο λάθος: απροσεξία, άγνοια, με το βάρος να πέφτει στους γονείς και σε όλους όσοι έχουν την ευθύνη της επιμέλειας και της φροντίδας των παιδιών.
Τι μας λένε τα στατιστικά – μια αλήθεια που δεν πρέπει να αγνοήσουμε
Τα ατυχήματα είναι δυστυχώς, η πρώτη αιτία θανάτου στα παιδιά παγκοσμίως. Έρευνες δείχνουν ότι είναι συχνότερα στην προσχολική ηλικία, ιδιαίτερα σε παιδιά 2- 4 ετών, λόγω της αυξημένης περιέργειας και της άγνοιας κινδύνου. Μάλιστα, τα αγόρια κινδυνεύουν περισσότερο σε σχέση τα κορίτσια.
Μπορεί το σπίτι μας να είναι το καταφύγιο μας, ωστόσο η πλειονότητα των ατυχημάτων συμβαίνει μέσα σε αυτό, κατά τη διάρκεια των καθημερινών μας δραστηριοτήτων.
Οι χώροι στους οποίους συμβαίνουν πιο συχνά ατυχήματα είναι η κουζίνα, το καθιστικό, το υπνοδωμάτιο, το μπάνιο και το μπαλκόνι. Από πτώσεις και εγκαύματα μέχρι πνιγμονή και δηλητηριάσεις, τα ατυχήματα στο σπίτι είναι δυστυχώς, πολύ συχνότερα από όσο πιστεύουμε.
Υπάρχει όμως κάτι ενθαρρυντικό: ένα μεγάλο ποσοστό των παιδικών ατυχημάτων μπορεί να προληφθεί με απλές προσαρμογές στον χώρο μας, με γνώση και με έγκυρη ενημέρωση.
Και φυσικά, η πρόληψη μπορεί να είναι το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα, όμως εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση ατυχήματος.
Για τους γονείς και τους κηδεμόνες, η γνώση βασικών Πρώτων Βοηθειών είναι καθοριστικός παράγοντας που μειώνει το αίσθημα της ανασφάλειας και παράλληλα αυξάνει την ασφάλεια των ίδιων των παιδιών.
Τα πιο συχνά είδη ατυχημάτων και πώς μπορούμε να τα προλάβουμε
Πτώσεις
Μία από τις πιο χαριτωμένες και συγκινητικές στιγμές είναι όταν ένα μωράκι αρχίζει να μπουσουλάει και να κάνει τα πρώτα του βήματα, όμως αυτή η φάση μπορεί να κρύβει κινδύνους και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Η πτώση είναι η πιο συχνή αιτία ατυχήματος, με συχνό τραυματισμό στο κεφάλι, και συμβαίνει κυρίως σε μικρές ηλικίες, όπου τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο, περπατώντας, τρέχοντας και σκαρφαλώνοντας, χωρίς αίσθηση κινδύνου.
Σε σύγκριση με τους ενήλικες, τα παιδιά έχουν διαφορετικό κέντρο βάρους, καθώς όταν είναι μικρά το κεφάλι τους αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του σώματός τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σε πολλές πτώσεις, να χτυπούν πρώτα το κεφάλι, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερο τραυματισμό.
Ένα παιδί μπορεί να πέσει σχεδόν από οπουδήποτε, να γλιστρήσει ή ακόμη και να καταπλακωθεί από έπιπλο στην προσπάθειά του να σκαρφαλώσει: από κρεβάτι, καναπέ ή αλλαξιέρα, από καρέκλες, από σκάλες, ακόμη και από χαμηλά έπιπλα.
Η πρόληψη βασίζεται κυρίως σε μικρές αλλά στοχευμένες παρεμβάσεις μέσα στο σπίτι: προστατευτικά στις σκάλες, μαξιλάρια ή προστατευτικά πλευρικά στο κρεβάτι, ασφάλειες στις μπαλκονόπορτες, αντιολισθητικά πατάκια (ιδίως στο μπάνιο), απομάκρυνση μικρών επίπλων που διευκολύνουν το σκαρφάλωμα ή στερέωση των μεγαλύτερων επίπλων στον τοίχο, καθώς και σωστή οργάνωση του χώρου παιχνιδιού.
Βέβαια ακόμη και έτσι, μια πτώση μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή και γι’ αυτό η παρουσία και η προσοχή ενός ενήλικα παραμένουν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης.
Πνιγμονή
Τα μικρά παιδιά βάζουν σχεδόν τα πάντα στο στόμα τους. Κυριολεκτικά ό,τι βρουν μπροστά τους, απλά και μόνο από περιέργεια. Γι’ αυτό και ο κίνδυνος πνιγμονής είναι ιδιαίτερα αυξημένος, και χρειάζεται συνεχής προσοχή. Η πνιγμονή μπορεί να προκληθεί από τροφή που δεν έχει κοπεί σε κατάλληλο μέγεθος ή δεν έχει μασηθεί σωστά, αλλά και από την κατάποση μικρών παιχνιδιών ή άλλων αντικειμένων. Επιπλέον, στη βρεφική ηλικία τα παιδιά αναπνέουν κυρίως από τη μύτη, οπότε η εισχώρηση μικρών αντικειμένων στα ρουθούνια μπορεί επίσης να οδηγήσει σε σοβαρό επεισόδιο πνιγμονής.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Κόβουμε τις τροφές σε μικρά κομμάτια, αποφεύγουμε ξηρούς καρπούς σε μικρές ηλικίες, μαζεύουμε και κρύβουμε αντικείμενα που μπορούν εύκολα να βρεθούν στο πάτωμα, μα πάνω απ΄όλα δεν ξεχνάμε να είμαστε πάντα παρόντες την ώρα του φαγητού.
Εγκαύματα
Ένα μεγάλο ποσοστό των παιδικών ατυχημάτων συμβαίνουν σε νηπιακή ηλικία στον χώρο της κουζίνας και αφορούν κυρίως σε εγκαύματα.
Ένα ποτήρι με ζεστό καφέ, μια κατσαρόλα που κοχλάζει, ένα σίδερο που ξεχάστηκε ακριβώς εκεί που δεν πρέπει ή και ένας αναπτήρας πάνω στο τραπέζι. Τα παιδιά εκείνη την ώρα δεν βλέπουν τον κίνδυνο, αλλά κάτι ενδιαφέρον που θέλουν να αγγίξουν.
Τι πρέπει να προσέξουμε εδώ;
Αποκτούμε μικρές συνήθειες που μπορούν να σώσουν: γυρίζουμε τις λαβές από κατσαρόλες και τηγάνια προς τα μέσα, δεν αφήνουμε ποτέ αναμμένες ή ακάλυπτες τις εστίες και αποφεύγουμε να κρατάμε ζεστά ροφήματα όταν έχουμε το παιδί αγκαλιά. Κρύβουμε σπίρτα και αναπτήρες, περιορίζουμε την πρόσβαση σε θερμαντικά σώματα και δεν αφήνουμε εκτεθειμένο το σίδερο.
Παράλληλα, αποθηκεύουμε σε κλειδωμένα ή ψηλά ντουλάπια καυστικές χημικές ουσίες που υπάρχουν στο σπίτι και φροντίζουμε να μην μένουν εκτεθειμένες όταν τις χρησιμοποιούμε. Τέλος, ελέγχουμε πάντα τη θερμοκρασία του νερού πριν μπει το παιδί στη μπανιέρα, δοκιμάζοντάς τη με το εσωτερικό του πήχη.
Τραυματισμοί
Όσοι έχουν παιδιά, γνωρίζουν πολύ καλά πως τα χτυπήματα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της παιδικής ηλικίας και, όσο περίεργο και αν ακούγεται, συχνά είναι ένδειξη ότι το παιδί εξερευνά τον χώρο και μαθαίνει τις δυνατότητές του. Παρόλα αυτά, κάποια ατυχήματα μπορούν να αποφευχθούν.
Οι πιο συχνοί τραυματισμοί προέρχονται από χτυπήματα σε γωνίες, πόρτες και συρτάρια, αλλά και από αιχμηρά ή βαριά αντικείμενα που έχουν μείνει αφημένα σε πάγκους. Οι λύσεις είναι σχετικά απλές: τοποθετούμε προστατευτικά στις γωνίες, βάζουμε ασφάλειες σε συρτάρια που ανοίγουν εύκολα, κρατάμε εργαλεία και ψαλίδια μακριά από παιδικά χεράκια και απομακρύνουμε βαριά αντικείμενα, όπως βάζα και κηροπήγια.
Επιπλέον, καλύπτουμε θερμαντικά σώματα τύπου «φέτες», καθώς μια πτώση πάνω τους μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό. Με αυτές τις μικρές κινήσεις, κάνουμε το σπίτι λίγο πιο ασφαλές για όλα τα μέλη της οικογένειας.
Ηλεκτροπληξία
Οι πρίζες έχουν μια σχεδόν μαγική επιρροή στα παιδιά. Είναι κάτι που θέλουν να αγγίξουν χωρίς δεύτερη σκέψη. Σωστά; Γι’ αυτό χρειάζεται να είμαστε πολύ προσεχτικοί. Τοποθετούμε κάλυπτρα πάνω τους, ελέγχουμε για φθαρμένα καλώδια και συσκευές τακτικά και ιδανικά, περιορίζουμε την πρόσβαση στις πρίζες (π.χ. με έπιπλα ή προστατευτικά κάγκελα). Δεν αφήνουμε πολύπριζα στο πάτωμα και κρατάμε τα καλώδια μαζεμένα.
Μα πάνω απ’ όλα δεν ξεχνάμε να εξηγήσουμε, στα μεγαλύτερα τουλάχιστον παιδιά, γιατί το να παίζουν με τις πρίζες είναι τόσο επικίνδυνο. Αν και δεν ακούνε πάντα, εμείς φροντίζουμε με τις πράξεις μας να χτίζουμε από νωρίς μια κουλτούρα πρόληψης και ασφάλειας στο σπίτι.
Δηλητηριάσεις
Στα μάτια ενός παιδιού κάθε μπουκάλι με έντονο χρώμα, φαίνεται παιχνίδι. Η πρόληψη εδώ είναι καθαρά θέμα σωστής οργάνωσης του σπιτιού: όλες οι επικίνδυνες χημικές ουσίες και τα φάρμακα πρέπει να φυλάσσονται κλειδωμένα σε ντουλάπι, και ποτέ σε σημείο όπου μπορεί να έχει πρόσβαση ένα παιδί.
Και κάτι ακόμα μικρό, αλλά πολύ σημαντικό: έχουμε πάντα εύκαιρους τους αριθμούς έκτακτης ανάγκης. Ένα τηλεφώνημα στο 166, στο 112 ή στο Κέντρο Δηλητηριάσεων μπορεί να μας καθοδηγήσει ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόμαστε άμεσα βοήθεια.
Και αν τελικά συμβεί ένα ατύχημα;
Ας το αποδεχτούμε. Όσο κι αν προσέχουμε, όσο κι αν οργανώσουμε το σπίτι μας, τα παιδικά ατυχήματα δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε. Είναι κομμάτι της καθημερινότητάς μας, της ανάπτυξης των παιδιών και του δικού τους τρόπου να ανακαλύπτουν τον κόσμο.
Όμως δεν πρέπει να ζούμε με ένα μόνιμο άγχος και τον φόβο μήπως κάτι συμβεί, αλλά να νιώθουμε την αυτοπεποίθηση ότι ξέρουμε τι ακριβώς πρέπει να κάνουμε τη στιγμή που θα χρειαστεί.
Η γνώση Πρώτων Βοηθειών είναι ένα από αυτά τα εφόδια που συνήθως δεν εκτιμάμε πραγματικά… μέχρι να τα χρειαστούμε. Η γνώση αυτή δεν μεταφράζεται μόνο σε ασφάλεια, αλλά και σε αυτοπεποίθηση και ψυχραιμία όταν χρειαστεί. Παράλληλα, η αγορά ή η σωστή οργάνωση ενός καλού και πλήρους φαρμακείου πρώτων βοηθειών είναι απαραίτητη.
Αν θέλεις λοιπόν να έχεις αυτή τη σιγουριά στα χέρια σου και να μάθεις πρακτικά πώς να αντιμετωπίζεις τέτοια περιστατικά, η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης διοργανώνει σεμινάρια Πρώτων Βοηθειών για Παιδιά και Βρέφη και Πρώτων Βοηθειών για την Εργασία και το Σπίτι.
Πρόκειται για πλήρη, πιστοποιημένα σεμινάρια με πρακτική άσκηση, που απευθύνονται σε νέους γονείς, εκπαιδευτικούς, βρεφονηπιοκόμους, επαγγελματίες υγείας, σε όσους φροντίζουν παιδιά και βρέφη, καθώς και σε κάθε άτομο που θέλει να είναι προετοιμασμένο για καθημερινά επείγοντα περιστατικά στο σπίτι ή στον εργασίας.
Γιατί τελικά το σημαντικότερο δεν είναι να προλάβουμε κάθε ατύχημα, αλλά να αντιδράσουμε σωστά και υπεύθυνα.
